میلگرد، یکی از مصالح مهم در صنعت ساختوساز است که نقش کلیدی در افزایش مقاومت سازهها در برابر نیروهای کششی و فشارهای جانبی ایفا میکند. در اغلب پروژههای ساختمانی، بتن به عنوان یک مادهی مقاوم در برابر فشار استفاده میشود، اما مقاومت کششی آن پایین است. برای جبران این ضعف، از میلگرد در داخل بتن استفاده میشود. میلگردها به طور کلی به دو دستهی اصلی میلگرد ساده و میلگرد آجدار تقسیم میشوند که هر یک ویژگیها، کاربردها و مزایا و معایب خاص خود را دارند.
در این مقاله، به بررسی کامل تفاوت بین این دو نوع میلگرد میپردازیم. پس با ما همراه باشید…
میلگرد ساده چیست؟
میلگرد ساده، نوعی میلگرد فولادی است که سطحی صاف و بدون برآمدگی آج مانندی دارد. این نوع میلگرد معمولا با استاندارد A1 یا ST37 شناخته میشود. میلگردهای ساده بیشتر در سازههایی استفاده میشوند که نیاز به مقاومت کششی بسیار بالا نیست و یا جایی که اتصال مکانیکی بین فولاد و بتن اهمیت کمتری دارد.
ویژگیهای میلگرد ساده:
- سطح صاف و بدون الگو
- انعطافپذیری بالا
- قابلیت جوشکاری خوب
- مناسب برای خمکاری و شکلدهی
میلگرد آجدار چیست؟
میلگرد آجدار، نوعی میلگرد فولادی است که سطح آن دارای الگوهای برجسته یا آج است. این الگوها باعث افزایش چسبندگی بین میلگرد و بتن میشوند. میلگردهای آجدار در استانداردهای مختلفی مانند A2، A3، و A4 تولید میشوند که تفاوت آنها در میزان کربن، مقاومت کششی و شکل آجهاست.
ویژگیهای میلگرد آجدار:
- دارای آجهای عرضی و طولی روی سطح
- چسبندگی بالا با بتن
- مقاومت کششی بیشتر نسبت به میلگرد ساده
تفاوت در ظاهر میلگردهای ساده و آجدار
واضحترین تفاوت بین میلگرد ساده و آجدار، در ظاهر آنهاست. میلگرد ساده سطحی صاف و بدون برجستگی دارد، در حالی که میلگرد آجدار دارای برآمدگیهایی به شکلهای مختلف مانند مارپیچ یا هفت و هشت است. این آجها برای افزایش چسبندگی بین میلگرد و بتن طراحی شدهاند تا از لغزش یا حرکت میلگرد در داخل بتن جلوگیری کنند. به همین دلیل، میلگرد آجدار در سازههای بتنی به مراتب کاربرد بیشتری دارد، زیرا باعث افزایش استحکام و ایمنی سازه میشود. از سوی دیگر، میلگرد ساده بیشتر در کاربردهای غیرسازهای یا خمکاری استفاده میشود.
جدول تفاوت های میلگرد ساده و آجدار
| ویژگی | میلگرد ساده | میلگرد آجدار |
|---|---|---|
| مقاومت کششی | کمتر | بیشتر |
| شکل پذیری | بیشتر | کمتر (در گریدهای بالا) |
| مقاومت در برابر لغزش در بتن | کم | زیاد |
| مناسب برای جوشکاری | بله | بسته به نوع آجدار، محدودتر |
میلگردهای آجدار به دلیل ساختار آلیاژی متفاوت، معمولا دارای مقاومت تسلیم و کشش بیشتری هستند. برای مثال، میلگرد A3 دارای مقاومت تسلیم در حدود ۴۰۰۰ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع است، در حالی که این عدد برای میلگرد A1 (ساده) حدود ۲۳۰۰ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع است.
تفاوت در کاربردهای میلگرد ساده و آجدار
کاربرد میلگرد ساده:
- استفاده در خاموتگذاری
- اتصالات موقت
- قالببندی
- عملیات خمکاری پیچیده
- پروژههای سبک
کاربرد میلگرد آجدار:
- سازههای بتنی مسلح
- ستونها و تیرها
- دالها و فونداسیونها
- پروژههای سنگین و بزرگ
میلگرد آجدار به دلیل چسبندگی بیشتر با بتن، در اعضای اصلی سازه استفاده میشود. میلگرد ساده اغلب در بخشهایی به کار میرود که بیشتر به شکلدهی نیاز است تا مقاومت کششی بالا.
تفاوت در قابلیت جوشکاری میلگرد ساده و آجدار
قابلیت جوشکاری یکی از ویژگیهای فنی مهم در انتخاب نوع میلگرد برای پروژههای ساختمانی و صنعتی محسوب میشود. میلگردهای ساده، به ویژه گرید A1، به دلیل داشتن ترکیب شیمیایی با درصد کربن پایین و ساختار یکنواخت، از قابلیت جوشکاری بسیار خوبی برخوردار هستند. این میلگردها در هنگام جوشکاری دچار تغییرات ساختاری شدید نمیشوند و به راحتی میتوان آنها را با روشهای مختلف جوشکاری به یکدیگر متصل کرد.
در مقابل، میلگردهای آجدار، به خصوص گریدهای A3 و A4، به علت دارا بودن درصد کربن بالاتر و خواص مکانیکی خاص، جوشپذیری کمتری دارند. جوشکاری این نوع میلگردها بدون رعایت دقیق الزامات استاندارد میتواند منجر به ایجاد ترک، تردی موضعی و کاهش شدید مقاومت در محل جوش شود. بنابراین، در پروژههایی که نیاز به اتصال میلگردها از طریق جوش وجود دارد، انتخاب نوع مناسب و رعایت دستورالعملهای فنی و استانداردهای جوشکاری الزامی است.
تفاوت در انعطافپذیری میلگرد ساده و آجدار
انعطافپذیری یا شکلپذیری یکی از ویژگیهای مهم میلگردها، به ویژه در عملیات خمکاری است. میلگرد ساده، به دلیل سطح صاف و ترکیب آلیاژی مناسب، از انعطافپذیری بالایی برخوردار است. این ویژگی باعث میشود بتوان آن را به راحتی خم کرد یا در قالبهای خاص و اشکال دلخواه مورد استفاده قرار داد، بدون اینکه دچار شکستگی یا ترکخوردگی شود. این موضوع در پروژههایی که نیاز به تغییر فرم زیاد دارند، اهمیت ویژهای دارد.
در مقابل، میلگرد آجدار به خصوص در گریدهای A3 و A4، دارای مقاومت بالاتری نسبت به میلگرد ساده است، اما همین ویژگی باعث کاهش انعطافپذیری آن میشود. خمکاری این نوع میلگرد باید طبق اصول فنی و با رعایت شعاع خم استاندارد انجام شود. در غیر این صورت، احتمال ترکخوردگی یا شکست آن وجود دارد. به همین دلیل در مواردی که نیاز به خمکاری دقیق و مکرر وجود دارد، اغلب از میلگرد ساده استفاده میشود.
تفاوت در قیمت میلگرد ساده و آجدار
تفاوت در قیمت میلگرد ساده و آجدار یکی از عوامل مهم در تصمیمگیری برای خرید این مصالح ساختمانی است. قیمت میلگرد به طور کلی تحت تاثیر فاکتورهایی مانند نوع گرید (A1، A2، A3 و A4)، وزن، برند تولیدکننده، نرخ ارز، نوسانات بازار جهانی فولاد و هزینههای حملونقل قرار دارد. با این وجود، از منظر نوع میلگرد، معمولا میلگرد ساده قیمت پایینتری نسبت به میلگرد آجدار دارد. دلیل این امر، سادگی در فرآیند تولید، عدم نیاز به طراحی و ایجاد آج روی سطح و مصرف انرژی کمتر در تولید آن است.
با این حال، قیمت نباید تنها معیار انتخاب میان میلگرد ساده و آجدار باشد. هر یک از این دو نوع میلگرد کاربردهای خاص خود را دارند و انتخاب نهایی باید بر اساس نیازهای فنی پروژه، شرایط بارگذاری سازه، نوع بتنریزی و جزئیات اجرایی صورت گیرد. در بسیاری از پروژههای مسکونی یا صنعتی، استفاده از میلگرد آجدار به دلیل مقاومت کششی و چسبندگی بالاتر، گزینهای ضروری و غیرقابل چشمپوشی است.
کلام آخر
انتخاب بین میلگرد ساده و آجدار بستگی زیادی به نیاز پروژه دارد. میلگردهای ساده با انعطافپذیری بالا، برای اتصالات و شکلدهی مناسبترند؛ در حالی که میلگردهای آجدار با مقاومت بالا و چسبندگی بهتر با بتن، برای استفاده در اجزای اصلی سازه ترجیح داده میشوند.
برای مهندسان و مجریان پروژههای ساختمانی، درک دقیق تفاوتهای این دو نوع میلگرد نقش مهمی در افزایش ایمنی، دوام و کارایی سازه دارد. بنابراین، توصیه میکنیم انتخاب نوع میلگرد با مشورت متخصصان و براساس استانداردهای فنی صورت گیرد.